نویسنده: رزا عابدی

سلامت خانواده

بیماری آلزایمر جزو آن دسته از بیماریهای آزار دهنده ایست که معمولا با بالارفتن سن همراه است و بسیرا کم پیش می آیددر سنین کمتر شاهد دچار افراد به این بیماری باشیم. این بیماری با از دست دادن حافظه کوتاه مدت، فراموش کردن آدرس ها و اسم ها آغاز شده و کم کم تا آنجا پیش می رود که فرد حتى راه بازگشت به خانه را فراموش خواهد کرد.

در سال ۱۹۰۶ میلادى آلویس آلزایمر پزشک آلمانى پس از 20 سال تحقیق توانست تعریفى علمى از این بیمارى را ارائه کند. این بیمارى براى قدردانى از یک عمرتحقیق آلویس آلزایمر،«آلزایمر» نامیده شده است. آلزایمر که به بیمارى پیرى معروف است در واقع بسیار فراتر از یک فراموشى ساده است.

بیماری آلزایمر حاصل چه اختلالیست؟

بیماری آلزایمر چیست؟

علل ابتلا به بیماری آلزایمر چیست و چه علائمی دارد؟

بیمارى آلزایمر در واقع در نتیجه بروز اختلاالت مغزی رخ میدهد. همانطور که میدانید مغز انسان از میلیون ها عصب تشکیل شده است که هرکدام از آن بخش های کوچکتری را تشکیل داده و فرمانبردرای میکنند. مانند قسمت عصبی بینایی که به اطلاعات را به صورت دسته بندی شده و مجزا از هر بخش برای دیده شدن به مغز ارسال میکنند. این سلول هاى عصبى براى بررسى دادها و انتقال صحیح اطلاعات با یکدیگر و با بخش هاى دیگر در تعامل هستند. این را میتوان به مثال صورت جریان الکتریکى کوچکى دانست که از یک سلول به سلول بعدى انتقال پیدا می کند. اما چون این سلول ها به یکدیگر چسبیده نیستند، بین آنها یک فضاى خالى کوچک وجود دارد.

این فضاى خالى کوچک را ماده ای شیمیایى مخصوص پر می ‌کند که منجر به تسریع انتقال جریان الکتریکى بین سلول ها میشود. این ماده شیمیایى مخصوص “سروتونین” نام دارد و توسط خود مغز ترشح می شود.همگام با بالا رفتن سن و پیر شدن سلول ها، ترشح این ماده شیمیایى یا همان سروتونین به مرور کاهش می یابد و بدین ترتیب ارتباط بین سلولى و انتقال اطلاعات دچار اختلال می شود.معمولا این مشکل در اکثریت مواقع در بخش حافظه و خاطرات خود را نشان می دهد. خاطره ها ترکیبى هستند از یادآورى دیده ها و شنیده ها و احساسات که براى یادآورى آن ها مغز به برقرارى یک ارتباط پیچیده و سالم  سلولى بین همه بخش ها نیاز خواهد داشت. به همین جهت با بالا رفتن سن و کم شدن ترشح سروتونین در مغز، خاطره ها کمرنگ یا فراموش می شوند.

بیماری آلزایمر

در بیمارى آلزایمر همیشه با کاهش شدید ترشح سروتونین همراه است. اما بروز این عارضه همیشه به علت بالارفتن سن و کهولت نیست.  گاهی امکان دارد افراد به دلیل سکته مغزى بخشی از بافت های سلولی مغزشان را از دست بدهند و یا شوکی از جهت از دست دادن عزیز و یا هر مسئله ای دیگر موجب آسیب های شدید در آنها و افزایش خطر ابتلا به آلزایمر در آنها شود.

بیماری  آلزایمر معمولا به صورت تدریجی و با از دست دادن حافظه کوتاه مدت، فراموش کردن آدرس ها و اسم ها آغاز شده  و رفته رفته تا آنجا پیش می رود که فرد حتى راه بازگشت به خانه خودش را هم از یاد میبرد. هرچند که این بیماری در حال حاضر متاسفانه درمانی ندارد اما راهکارهایی برای پیشگیری از ابتلای به آن خصوص در سنین بالاتر هست. اینکه شما مستمر ورزش کنید ، زندگی پرفعالیتی داشته باشید و سعی نید بیشتر مفاهیم را حفظ کنید، گوش دادن به اخبار و تحلیل های آنها و از همه مهمتر یادگیری مفاهیم جدید مانند آموزش کلاس زبانهای دیرگ میتواند در جهت تقویت ذهن حتی بیشتر ازداشتن زندگی هاى فعال، شرکت در برنامه هاى جمعى، گوش کردن به اخبار و از همه مهم تر یاد گرفتن یک چیز جدید مثل یک زبان جدید، میتواند خیلی بیشتر از استفاده از داروهای گران قیمت تاثیر گذار باشد.

همچنین در مورد رژیم غذایی هم باید انتخاب های درستی داشته باشید. مصرف خشکباری  مانند فندق در جهت تقویت حافظه بسیار موثر است. فندق داراى پیش ماده سروتونین است. مصرف فندق باعث افزایش ترشح این ماده شیمیایى مخصوص در مغز می شود.

بیماری آلزایمر چطور پدید می آید؟

طبق تحقیقات اخیر انجام شده توسط محققان دانشگاه کالیفرنیای جنوبی مشخص شد بیماری آلزایمر میتواند نوعی بیماری ژنتیکی باشد.طبق نوشته مجله علمی جنرال فیزیک، محققان دانشگاه کالیفرنیای جنوبی با انجام آزمایش بر روی 1200 مورد دو قلو اعلام کردند که 71 درصد از موارد ابتلا به بیماری آلزایمر به دلایل ژنتیکی صورت گرفته است. طبق این تحقیقات، بیماری آلزایمر به 2 روش بروز پیدا میکند، دلیل اول ژنتیک و دلیل بعدی عوامل محیطی.همچنین طبق این تحقیقات مشخص شد که عوامل و دلایل ژنتیکی از اهمیت بیشتری به نسب دلایل محیطی برخوردار هستند. طبق تحقیقات قبلی نیز به اثبات رسیده که وقوع بیماری آلزایمر تا 95درصد بعد از 60سالگیبروز پیدا میکند.

از علائم مهم این بیماری، از دست دادن قدرت حفظ اطلاعات بخصوص حافظه موقت در دوران پیرییست که به تدریج با از دست دادن قدرت تشخیص زمان، افسردگی، از دست دادن قدرت تکلم، گوشه گیری و سرانجام مرگ در اثر ناراحتی‌های تنفسی به طرزی غم انگیز به پایان میرسد.این بیماری که به ظاهر تنها در سیستم روانی اختلال ایجاد میکندو شاید خیلی ها نداند که میتواند باعث مرگ باشد! معمولا پس از ۵ تا ۱۰ سال از بروز علائم با تنگی نفس آغاز و درنهایت منجر به مرگ قربانی میشود.جالب است بدانید که این بیماری حدود ۲۰ سال قبل از ظهور علائم آغاز شده است. 

پروتئنهای آمیلوئیدی

در بیماری آلزایمر ساختارهای پروتئینی کروی شکلی در خارج نورون‌های یکسری از نواحی مغز و ساختارهای پروتئینی رشته‌ای در جسم سلولی نورون‌ها، ساخته میشود. این ساختارهای پروتئینی که اجسام آمیلوئیدی نام دارند، به موجب یکسری از تغییرات درپروتئوم سلول‌های عصبی وبهم خوردن تعادل و اختلال در میزان و یا ساختار پروتئین‌های پرسینیلین، آپولیپوپروتئینE، سینوکلئین، و پپتید آمیلوئیدبتا، حاصل میشوند. یکی از مهمترین پروتئین‌هایی که در ایجاد آلزایمر نقش دارد، پروتئین پیش ساز آمیلوئید (APP ) است، این پروتئین در سلول‌های دستگاه عصبی قرار میگیرد و در اتصال سلول‌ها بهم، تماس سلول‌ها و اتصال به ماتریکس خارج سلولی و اسکلت سلولی فعالیت دارد. پروتئین APP بوسیله سه نوع آنزیم پروتئولیتیک مورد پردازش واقع میشود. آنزیم‌های آلفا، بتا و گاما- سکرتاز، به ترتیب پروتئین APP را در اسیدهای آمینه ۶۷۸، ۶۷۱ و ۷۱۱برش داده و با اثر آنزیم‌های گاما و بتا سکرتاز بر پروتئین APP، به ترتیب، پپتیدهایی بنام آمیلوئیدبتا۴۰ (دارای ۴۰ اسید آمینه)وآمیلوئیدبتا۴۲ (دارای ۴۲ اسیدآمینه)ایجاد می‌شوند. در حالت عادی مقادیر این قطعات در سلول‌ها محدود است و به سرعت تجزیه در آنها بالاست اما در صورتی که در پروتئوم سلول‌های عصبی این تعادل برهم بریزد و مقدار این قطعات بیشتر از حد نرمال شود، ساختارهای پروتئینی کروی و درنتیجه آلزایمر ایجاد خواهد شد. در بیماران مبتلا بهسندروم داون ( تریزومی ۲۱) میزان بیان پروتئین APP افزایش یافته و علائمی شبیه آلزایمر در شخص مشاهده میشود که امکان دارد به علت افزایش مقدار پپتید آمیلوئید بتا۴۲ باشد زیرا ژن پروتئین APP بر روی کروموزوم ۲۱ قرار گرفته.

بیماری آلزایمر چطور پدید می آید؟

دانشمندان توانسته اند پروتئینی ایجاد کنند که به باور آنها  قادر است شروع بیماری آلزایمر را سرکوب کنداین دست اورد توسط یک گروه تحقیق بین المللی با هدایت دانشگاه تورونتو به ثبت رسیده است.آنها کشف کرده اند که تولید یک ماده سمی در مغز به نام  TMP21  پروتئینی به نامبتا – آمیلویید موجب سرکوب آن میشود .بتا آمیلویید همان ماده ی اسرارآمیز و مخرب است که سبب تخریب سلول هایمغزی در بیماران آلزایمری میشود. این خرابی های سلولهای مغز رفته رفته و با اختلال حافظه، نغییرات رفتاری و مجموعه ی علایمی آشکار خواهد شد که نشانگان دمانس متشکل از آنهاست.نکته جالب در این تحقیق آن است که پروتیین یاد شده فاقد تاثیر منفی بر سایر فعالیت های سلولی است و تنها بر روی عامل مخرب بیماری آلزایمر موثر است.

علت بیماری

تقریبا 10 درصد افراد بالای 60 سال ، مبتلا به زوال عقل میشوند و این موضوع در نهایت آنها را سمت آلزایمر سوق میدهد. بیماری آلزایمر در واقع نوعی بیماری ناهمگن از نظر ژنتیک است که در تمام نژادها دیده می‌شود. 5 درصد از بیماران دچار بیماری خانوادگی با تظاهر زود هنگام ، 15 – 25 درصد دچار بیماری خانوادگی با تظاهر دیررس ، 75 درصد مبتلا به بیماری تک گیر هستند. 10 درصد موارد آلزایمر خانوادگی ، توارث اتوزومی غالب و بقیه چند عاملی را نمایانگر میشوند.مهمترین یافته‌ در زمینه شناخت بیماری آلزایمر ، رسوب دو پروتئین رشته‌ای پپتید بتاآمیلویید تاو در مغز است. پپتید بتاآمیلویید که از پروتئین رمز گردانی شده توسط یکی از ژنهای مستعد کننده به بیماری آلزایمر خانوادگی مستعد میشود، در پلاکهای آمیلویید یا پیری در فضای خارج سلولی مخ مبتلایان به آلزایمر دیده میشود. 

پیشگیری مقدم بر درمان

فراموش نکنید که در هر مسیر موفقیتی پیشگیر ارجحتر از درمان است. میتوانید دفترچه ای در جیبتان داشته باشیدو اتفاقات و رویدادها را در آن یادداشت کنید. تقویمی که رویدادهای پیش بینی شده مان را در آن یادداشت کنیم و کارهای روزمرمان را در آن مرور کنیم کسانی که دچار افت حافظه هستند میتوانند روزهای سپری شده را مرور کرده و خط بزنند از داروهایی استفاده کنند که مقدار آنها برای هر روز از هفته و ماه مقرر شده است. 

درمان‌

  • در صورتی که یکی از اعضای خانوادهمبتلا به این بیماری شده است، حالت‌ خصومت‌ آنها را به‌ خود نگیرید.درک کنید که این بیماری ارادی نیست و شما باید  محیط‌ خانه‌ را طوری‌ بچینید که‌ فرد بیمار دچار آسیب‌ بدنی‌ نشود. 

  • در صورتی که مسئول مراقبت از یکی مبتلایان به بیماری آلزایمر را بر عهده دارید. حتما از سایر اعضای خانواده هم یاری بگیرید تا به این ترتیب کمی استراحت کرده باشید. از اینکه نیازمند استراحت و اوقات فراغت هستید احساس گناه نداشته باشید حتی در صورتی که احساس کردید بیماری رضایت ندارد.

  • در صورتی که گروهی میشناسید که در حمایت از خانواده های مبتلایان به بیماری آلزایرم فعالیت دارد در ان عضو شوید. 

  • شما میتوانید با برخی کارها و تمرینات به حافظه بیمار خود کمک کنید مثلا یاادآوری مکرر برخی وقایع و داشتن گفتگویی صیمیمانه و به دور از تنش ها همراه با قدم زدن میتواند ترس و استرس را از بیمار دور کرده و به این ترتیب به بهبود او کمک کند. 

  • داشتن فعالیت های فکری و بکارگیری قوه ی حافظه از بیماری الزایمر پیشگیری می کند.

براساس تحقیقات دانشمندان دانشگاه Cleveland در Ohio افرادی که از نظر جسمی و فکری فعالیت بیشتری دارند، به مراتب کمتر از دیگران در معرض بیماری خطرناک الزایمر قرار می گیرند. در یک مطالعه بر روی 192 نفر بیمار و 358 نفر از افراد سالم نتیجه این شد که زندگی ساکت و بدون فعالیت جسمی و فکری باعث کم کاری و ناسالم ماندن مغز شده و در افرادی که آمادگی مبتلاشدن به بیماری الزایمر را دارند موجب تسریع ابتلابه بیماری خواهد شد. این محققین همچنین عقیده دارند که مغز هم مانند اعضای دیگر بدن به ورزش و فعالیت نیاز خواهد داشت و نداشتن فعالیت ذهنی میتواند یکی از علل شایع ابتلا به آلزایمر باشد.صرفا خواندن کتاب و فکرکردن نمیتواند راه درمانی مفیدی باشد.بلکه معاشرت با دیگران ، مسافرت ، آموختن زبانی جدید، حفظ کردن شعر، آموختن موسیقی و غیره است که تا حدودی میتواند شما را ابتلا به بیماری آلزایمر مصون نگاه دارد.

  • مصـرف‎ گـوشـت‎ ماهيهايي‎‎ از قبیل‎‎ قـزل آلا و مـاهــى سـارديـن‎ بادارا بودن‎ امگاسه‎‎اسيد چـربموجب کاهش‎ خطر ابتلا به الزايمر میشوند.

  • رژيم غذايي مديترانه‌اي هم در پیشگیری از آلزایمر موثر است. طبق تحقیقاتی انجام دشه مصرف رژيم غذايي مديترانه‌اي خطر ابتلا به آلزايمر را بطور چشمگيري كاهش مي‌دهد. در اين تحقيق محققان رژيم غذايي و وضعيت سلامتي ‪ ۲۲۰۰‬نفر را در مدت بيش از چهار سال مورد بررسی قرار دادند. طبق اين مطالعه هر چه افراد بیشتر طبق اصول این تغذیه پیش بروند احتمال ابتلا به آلزایر در آنها کمتر است.‬

  • رژیم غذایی مدیترانه ای به سبب وجود موادی از قبیل میوه و سبزیجات ، غلات و مقداری ماهی و پائین بودن میزان گوشت و لبنیات جزو سالمترین رژیم های غذایی است.

  • درمان آلزایمر توسط هورمون درمانیدرمان جایگزین برای درمان با هورمون تستوسترون در مردان سالمند تا حدودی موجب بهبود فرم خفیف آلزایمر می شود.  تیمی از پژوهشگران دانشگاه كالیفرنیا به تازگی متوجه شده اند هورمون جنسی تستوسترون به صورت قابل توجهی  موجب بهبود كیفیت و روند زندگی در افراد مبتلا به آلزایمر می‌شود. طبق این مطالعه بیمارانی كه از هورمون درمانی استفاده كرده بودند همگی اعتقاد داشتند درصد سلامت فیزیكی و روابط بین فردی آنها پس از مصرف تستوسترون دچار تغییر چشمگیری شده است بدان جهت که فرآیند سالخوردگی در مردان با كاهش هورمون تستوسترون رابطه ای مستقیم دارد پژوهشگران اینطورحدس می‌زنند که فقدان این ماده می‌تواند یکی از مهمترین دلایل بروز برخی مشكلات دوران سالمندی از جمله آلزایمر باشد.

  • داشتن رژیم غذایی سلامت که وجود میوه های در آن از الویت زیادی برخوردار است و خصوصا استفاده از سیب در این رژیم میتواند کمک قابل توجهی در روند کنترل بیماری داشته باشد.

  • یکی از عوامل اصلی ایجاد آلزایمر، رادیكالهای آزاد اكسید كننده هستند كه با افزایش سن بیشتر تولید می شوند.

  • یکی از راه های جلوگیری از تولید آنها نوشیدن روزانه دو تا سه لیوان آب سیب و یا خوردن سه تا چهار عدد سیب است.

  • زردچوبـه، یکی از خوراکی های ضد آلزایمر است که میتواند در درمان و پیشگیری از بیماری آلزایمر موثر باشد. 

محققان متوجه شدند زردچوبه‎‎‎ یا رنگ‎ دانه زرد موجود در ادویـه كاریموجب تجزیه‎ پروتئین‎ بتاامیلیوئیـد در مغـز موشها شده و از رسوب‎‎ این‎‎ پروتئین كه سبـب تخریب‎ بافت‎ مغز می‎‎شود جلوگیری‎ به عمل می آورد.

محققان همچنین اعتقاد دارند که زردچوبه‎میتواند بیشتر‎ از هر داروی‎ دیگری‎‎ در پیشگیری از تشكیل‎ توده‎ پروتئینی‎ موثر واقع شود.

علت بروز بیماری آلزایمر چیست؟

عامل اصلی بروز این بیماری چه چیزهاییست کاملا مشخص شده است .یکی از عاملین پروتئینی به نام آمیلویید بتاپیتید AB است.طبق گفته پزشکان ساخت این پروتئین در مغز انسان به طور منظم انجام می‌شود با این حال برخی شرایط  هستند که موجب ایجاد تغییرات در این پروتئین تبدیل کردن یک ماده در آن میشوند.تزریق آنتی بادی درمغز که به پروتئین AB متصل می‌شود، از اثرات مضر تجمع این ماده در مغز جلوگیری میکند و به این ترتیب یمتوان از بروز این بیماری جلوگیری کرد.  ‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

فعالیت و رژیم غذایی‌

باید در نظر داشته باشید که  داشتن فعالیت و رژیم غذایی سالم برای اشخاصی که تاحدود علائم ابتلا به این بیماری را دارند و یا  از مستعدان آن هستند و یا  مبتلایان به آلزایمر  ضروری شمرده میشود. با پیشروی بیماری باید فعالیت ها و رژیم غذایی فرد مبتلا مورد نظارت واقع شود.

 

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اشتراک گذاری