نویسنده: رزا عابدی

رشد و توسعه فردی

افسردگی چیست؟

افسردگی چیست و چه علائمی دارد ؟ چگونه درمان می‌شود؟ افسردگی یکی از شایع‌ترین اختلالات روانی است که به احساس غم یا تجربه‌ی بحران‌های زندگی محدود نمی‌شود و به تشخیص زودهنگام و اقدامات درمانی مناسب نیاز دارد. چنانچه این بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود، فرد بسته به تجویز پزشک از طریق دریافت دارو، شرکت در جلسات روان‌درمانی یا حتی تغییرات سبک زندگی به میزان قابل‌ توجهی بهبود خواهد یافت. اما اگر هیچ اقدامی جهت مداوای این بیماری انجام نپذیرد، می‌تواند پیامدهای فاجعه‌باری را نه تنها برای خود فرد بلکه برای همه‌ی اعضای خانواده رقم بزند.

 

آمارها در ایران حاکی از شیوع روزافزون افسردگی در کشور است. به گفته‌ی وزیر بهداشت به نقل از همشهری آنلاین، بیش از ۱۲درصد مردم ایران افسرده هستند. برخی افراد در طول زندگی شاید فقط یک‌بار به این وضعیت دچار شوند، در حالی‌که افسردگی برای بسیاری دیگر یک وضعیت تکرارشونده است. هر دوره‌ی این بیماری در صورت عدم درمان ممکن است چند ماه تا چند سال ادامه پیدا کند. افراد مبتلا به افسردگی حاد حتی احتمال دارد به درجه‌ای از ناامیدی برسند که دست به خودکشی بزنند. این در حالی است که شناخت علائم افسردگی نقش به‌سزایی در پیشگیری از افزایش وخامت این بیماری دارد.

افسردگی دارای علائمی است که از جمله ی آن ها غمگینی، بی‌خوابی، بی‌اشتهایی، بی‌حوصلگی، سردمزاجی و... می باشد. مراجع جهانی این اختلال را جزو یکی از چهار مشکل شایع میان جوامع مختلف قرارد داده اند. شایع بودنی که صحبت از آن می کنیم آنقدر زیاد است که گاهی به نام سرماخوردگی روانی لقب می گیرد.

آیا مدتی است که اشتهای چندانی برای خوردن غذا ندارید؟ نمی توانید روی مسائل متمرکز شوید و یا در خواب‌تان اختلال‌هایی ایجاد شده است؟ آیا احساس بی قراری می کنید؟

نام چه نوع مشکلاتی را افسردگی می گذارند؟

برای جواب این سوال، در ابتدا باید گفت افسردگی نوعی اختلال رفتاریست. اختلال بدین معنا که حال بد فرد باید به اندازه‌ای باشد که نتواند روال عادی و روزانه زندگی خود را طی کند و مشکلش بر درک وی از جهان تأثیر کاملا تاثیر گذار باشد. همانطور که گفته شد افسردگی علائمی دارد. ناراحتی، بی‌خوابی، بی میلی به غذا از مهم ترین آن ها هستند.

تفاوت افسردگی و ناراحت بودن در چیست؟

هر کس در طول زندگی خود با مشکلاتی مواجه می‌شود که او را اندوهگین می سازد. پس مطابق تعریفی که از افسردگی مطرح کردیم، اگر این غم و ناراحتی بیشتر از دو هفته تداوم داشته باشد و مانعی برای زندگی عادی شخص گردد، می توان گفت که احتمال ابتلا به این اختلال وجود دارد. البته آزمون هایی هم برای تشخیص این امر وجود دارد که شما می توانید با شرکت در آن ها میزان افسردگی خود را بسنجید.

دلایل ایجاد افسردگی

چطور بفهمیم افسردگی داریم؟

افسردگی مانند سایر اختلالات روانی با علائمی همراه است که روند عادی زندگی روزمره را تغییر می‌دهند.

تغییرات خواب

بسیاری از مبتلایان به افسردگی با تغییرات الگوی خواب مواجه می‌شوند. تغییر الگوی خواب گاهی به شکل بی‌خوابی و گاهی به شکل خوابِ زیادتر از حد معمول بروز می‌کند. صبح خیلی زود بیدار شدن از جمله علائم شایع در افسردگی‌های حاد است.

تغییرات اشتها

گاهی مبتلایان به افسردگی در قالب مکانیسم مقابله، به کم‌خوری یا پرخوری روی می‌آورند. این تغییر اشتها می‌تواند منجر به کاهش یا افزایش وزن شدید شود.

عدم تمرکز

برخی مبتلایان به افسردگی حاد قادر به تمرکز نیستند. گاهی این افراد در روزنامه خواندن یا دنبال کردن ماجراهای سریال‌های تلویزیونی نیز دچار مشکل می‌شوند و تصمیم‌گیری‌ها، حتی تصمیمات پیش‌پا‌افتاده، برای‌شان دشوار می‌شود.

کمبود انرژی

مبتلایان به افسردگی معمولا احساس خستگی شدید می‌کنند، در فکر کردن کُند می‌شوند و قادر به انجام فعالیت‌های عادی روزمره نیستند.

بی‌علاقگی

مبتلایان به افسردگی ممکن است علاقه‌ی خود را به انجام فعالیت‌های عادی روزمره از دست بدهند یا ظرفیت تجربه‌ی خوشی و لذت را نداشته باشند. این افراد حتی احتمال دارد به بی‌اشتهایی یا عدم تمایلات جنسی دچار شوند.

کمبود اعتمادبه‌نفس

مبتلایان به افسردگی مدام در فکر کاستی‌ها و ناکامی‌هایشان هستند و احساس گناه و درماندگی شدید می‌کنند. افکاری مانند «من یه بازنده‌ام.» یا «دنیا جای خیلی ترسناکیه.» بر ذهن این افراد چیره می‌شود.

ناامیدی

افسردگی موجب می‌شود فرد احساس کند دیگر هیچ اتفاق خوشایندی در راه نیست. معمولا به دنبال این نگرش منفی، افکار خودکشی‌گرایانه بروز می‌کنند که باید بسیار جدی گرفته شوند.

تغییرات حرکتی

برخی مبتلایان به افسردگی به لحاظ قوای جسمی تحلیل می‌روند یا دچار بی‌قراری حرکتی می‌شوند، مثلا ممکن است صبح خیلی زود بیدار شوند و ساعت‌ها در اتاق قدم بزنند.

دردهای جسمی

عده‌ای از مبتلایان به افسردگی به جای اینکه از احساسات اندوه‌بار خود حرف بزنند، مدام از سردرد یا ناراحتی‌های معده شکایت می‌کنند.

تشخیص افسردگی موضوع پیچیده‌ای است، چرا که گاهی دوره‌‌های افسردگی بخشی از اختلال دوقطبی یا سایر بیماری‌های روانی محسوب می‌شوند. اما اینکه فرد افسرده علائم خود را چگونه توصیف می‌کند، اغلب اوقات ریشه‌ی فرهنگی دارد. در جوامع غربی، مبتلایان به افسردگی معمولا درباره‌ی حالات یا احساسات‌شان حرف می‌زنند. اما در جوامع شرقی، معمولا به دردهای جسمی اشاره می‌شود. به همین دلیل توصیه می‌شود افراد به درمان‌گرانی مراجعه کنند که از فرهنگ خودشان هستند یا درک بالایی از پیشینه‌ی فرهنگی بیمار دارند.

 

افسردگی فقط به یک علت خاص محدود نمی‌شود. گاهی این بیماری در پی ناملایمات زندگی، بیماری‌های جسمی یا سایر عوامل محرک بروز می‌کند و گاهی نیز به طور ناگهانی بدون اینکه با هیچ‌یک از این موارد مرتبط باشد، ظاهر می‌شود. دانشمندان معتقدند عوامل متعددی در ابتلا به افسردگی نقش دارند.

تروما

تجربه‌ی تروما یا ضربه‌ی روحی در سنین پایین می‌تواند منجر به تغییرات درازمدت در نوع واکنش مغز نسبت به ترس و استرس شود. به دلیل این تغییرات مغزی، احتمال بروز افسردگی در افرادی که سابقه‌ی ترومای دوران کودکی دارند، بیشتر است.

ژنتیک

در برخی موارد، اختلالات خُلقی و افکار خودکشی‌گرایانه‌ ممکن است زمینه‌ی ژنتیکی داشته باشند، اما ژنتیک فقط یکی از عوامل افزایش‌دهنده‌ی خطر ابتلا به افسردگی است. ۱۰۰درصدِ ژن‌های دوقلوهای همسان با یکدیگر تشابه دارند، در حالی‌که فقط ۳۰درصد احتمال می‌رود هر دو نفرشان به افسردگی مبتلا شوند. علائم افسردگی در افرادی که زمینه‌‌ی ژنتیکی دارند، معمولا در سنین پایین‌تر ظاهر می‌شود. ناگفته نماند که علاوه بر عامل ژنتیک، عوامل دیگری نیز مانند شرایط و اتفاقات زندگی در ابتلای این افراد به افسردگی مؤثر هستند.

شرایط زندگی

وضعیت تأهل، موقعیت مالی و مکان زندگی از جمله عوامل تأثیرگذار در بروز افسردگی هستند. اما این فرضیه نیز همواره مطرح است که شاید بتوان برعکس، افسردگی را عامل بروز شرایط نامساعد زندگی دانست. مثلا شیوع افسردگی در افراد بی‌خانمان بیشتر است، اما در برخی موارد نیز احتمال می‌رود که خودِ افسردگی عامل آوارگی این افراد بوده باشد.

ساختار مغز

مطالعه‌ی تصاویر مغزی حاکی از کاهش فعالیت لوب پیشانی مغز در مبتلایان به افسردگی است. همچنین گفته می‌شود الگوهای مغزی این افراد هنگام خواب متفاوت است. افسردگی در طرز پاسخگویی غده‌ی هیپوفیز و هیپوتالاموس نسبت به تحریکات هورمونی نیز تغییر ایجاد می‌کند.

سایر شرایط پزشکی

احتمال ابتلا به افسردگی در افرادی که سابقه‌ی ابتلا به اختلالات خواب، درد مزمن، اضطراب یا اختلال کم‌توجهی‌-بیش‌فعالی(ADHD) دارند، بیشتر است.

مواد مخدر

اعتیاد به مواد مخدر احتمال ابتلا به افسردگی را افزایش می‌دهد.

نئو یکی از مشهور ترین و معتبرترین آزمون های روان شناسی در دنیا به خصوص در زمینه ی شناسایی افسردگی می باشد. دانشمندانی که این تست را خلق نموده اند برای چند سال ویژگی های گوناگون شخصیتی را انتخاب نموده و پرسشنامه های مفصل را روی مردم اجرا کرده اند. سپس با استفاده از روش های پیچیده آماری به 5 عامل بزرگ شخصیت دست یافته اند. این ۵عامل عبارتند از سراسیمگی ، برون گرایی ، اشتیاق به تجارب تازه، توافق پذیری و وظیفه شناسی.

چه عواملی به بروزافسردگی قوت میبخشد؟

عموما افسردگی به دلیل شناخت‌های نادرست افراد ایجاد می شود. افراد افسرده اکثرا می خواهند موقعیت‌ها را به شکل منفی ببینند. آن ها دارای خطاهای شناختی گوناگونی هستند. که از جمله ی آن ها، شخصی‌سازی است.

 

این بدان معنی است که افسرده ها همیشه خودشان را به خاطر آن چه که حاصل ناتوانی‌ها، شکست‌ها، پرخاشگری و آسیب‌پذیری‌های دیگران است، مورد سرزنش قرار می دهند؛ مثلاً دیده شده که معلمان افسرده ای وجود دارند که خودشان را عامل درس نخواندن سه نفر از شاگرد ها می دانند. تعمیم یک یا اتفاق ناخوشایند به همه ی ابعاد زندگی، یک خطای شناختی دیگر است که افراد افسرده دچار آن می شوند. معنی این خطا هم تعمیم دادن یک تجربه ناموفق جزیی به سایر موقعیت‌های زندگی می باشد. مثلا انتخاب یک لپتاپ نامناسب، باعث می‌شود که فرد خودش را در همه انتخاب هایش نالایق بداند.

 

دیگر خطای شناختی مهم بزرگ یا کوچک کردن اتفاقات زندگی است. آن ها معمولا شکست ها را خیلی بزرگ جلوه می دهند و موفقیت هایشان را بسیار ناچیز و بی‌اهمیت می پندارند. مفهوم دیگری که در بیان علل افسردگی بسیار مورد بحث است، اصطلاح درماندگی آموخته شده می‌باشد. حقیقت این است که اکثر افراد تمایل دارند که محیط خود و رفتار دیگران را به طور کامل تحت کنترل داشته باشند و موقعیت ها را به شکل دلخواه خود رقم بزنند. اما به این دلیل که مدیریت موقعیت‌های گوناگون به‌طور کامل در این دنیا از پس هیچکسی بر نمی آید، درون برخی افراد افسردگی و اختلال فکری ایجاد می شود.

درماندگی به چه معناست؟

درماندگی به معنای عدم توانایی در مدیریت پیامدهای رفتاری است. مثلا دانشجویی که یک ترم تحصیلی را با امید موفقیت در پایان ترم با زحمت و تلاش زیاد می‌گذراند و در روز امتحان به علت وقوع یک تصادف، دیر به جلسه امتحان می‌رسد و مجبور می‌شود که دوباره آن درس را بگذراند، در این شرایط اگر او عدم پاس کردن درس را به ناتوانی خودش نسبت دهد، دچار درماندگی و افسردگی خواهد شد.

 

همانطور که بالاتر هم بیان شد، هستند تست هایی که بتوان با آن ها به میزان افسردگی خود پی برد. به علاوه با نشانه هایی که به شما آموزش دادیم می توانید تا حدودی وجود این مشکل یا اختلال را در خود بررسی نمایید. همچنین پزشکان و روانشناسان هم می توانند بسیار کمک کننده باشند.

افسردگی تا چه حد به جنسیت وابسته است؟

متأسفانه این اختلال در بین خانم‌ها بیشتر دیده می شود. به گونه ای که برخی آمار ها نشان از اختلاف دو برابری این مشکل خانم ها نسبت به آقایان دارد. این مسئله دلایل گوناگونی می تواند داشته باشد. مثلا تفاوت‌های هورمونی میان زنان و مردان، زایمان کردن زنان که گاهی اوقات تا مدت‌ها آن ها را درگیر افسردگی پس از زایمان می‌کند، اختلاف در دیدگاه اجتماعی نسبت به زنان و مردان، بدین معنی که در جامعه به خانم ها به‌صورت موجوداتی ناتوان می‌نگرند، و در مقابل آقایان را قدرت و با هوش می شمارند. متاسفانه این تفکر نادرست، گاهی اختلالات افسردگی را برای زنان در پی خواهد داشت و احساس ناتوانی را در آن‌ها به وجود می آورد.

 

برای جلوگیری از بروز این اختلال چه کنیم؟

در مورد این بیماری هم مثل همه ی مشکلات دیگر، پیشگیری بهتر از درمان است. ولی مسئله اینجاست که نمی دانیم چه موقعی به سرماخوردگی مبتلا شویم، کار خیلی سختی است! اما با این‌حال می‌توانیم از راهکارهایی استفاده کنیم که تا حدودی ما را در مقابل افسردگی ایمن سازد. شناخت مهارت خودآگاهی که یکی از مهارت‌های زندگی می باشد، در جلوگیری از وقوع افسردگی بسیار تاثیر گذار می باشد. خودآگاهی؛ یعنی اینکه ثانیه به ثانیه نسبت به خود هوشیار و آگاه باشیم. با داشتن خودآگاهی، قادر هسایم از تفسیرهای اشتباهی که در شرایط مختلف نسبت به خود خواهیم داشت، پیش گیری نماییم.

 

آیا درمانی هم برای این مشکل وجود دارد؟

بله خوشبختانه. افسردگی نیز مثل سایر اختلالات روانی دیگر قابل درمان است. امروزه راهکارهای درمانی گوناگونی با میزان تاثیرگذاری های رضایت‌بخش شکل گرفته اند که متناسب با مهارت هر درمانگر در تسلط بر رویکردی که اتخاذ کرده است، استفاده می‌شوند. همه این راهکارهای درمانی بر پیشرفت سطح کیفی زندگی فرد مبتلا به اختلال تمرکز دارد. در این بین راهکار درمانی شناختی رفتاری پر استفاده ترین راهکار برای مشکل افسردگی به حساب می آید.

 

تست افسردگیneo

انسان ها وقتی که عزیزی را از دست می‌دهند، غم و اندوه، زندگی شان را فرا می گیرد و به سوگواری کردن می پردازند. اما اگر این ناراحتی خیلی طولانی شود زندگی فرد را مختل کند، در این شرایط باید با روش هایی تشخیص افسردگی صورت بگیرد.

ویژگی ها و تاریخچه تستNEO

تست نئو از نظر بیان ۵عامل بنیادی، به‌عنوان یک مدل فراگیر بر اساس تحلیل عوامل محسوب می‌شود و وسعت استفاده ی آن در بررسی شخصیت افراد سالم و نیز در امور بالینی می‌تواند یکی از دقیق ترین ابزار ارزیابی شخصیت باشد. این تست به علت ارزیابی های متنوع که در گروه‌های سنی و در فرهنگ‌های مختلف روی آن انجام گرفته است می‌تواند یکی از کامل ترین تست ها در حوزه ی تحلیل شخصیت باشد. NEOدر ۱۵سال گذشته موضوع تحقیقات بر روی نمونه‌های بالینی و بزرگ‌سالان سالم بوده است. ازاین‌رو سودمندی آن‌هم در جریانات بالینی و هم در جریانات تحقیقی ارزیابی‌شده است.

 

پرسشنامهNEO، ۵عامل بنیادی شخصیت و ۶ویژگی در هر عامل یا به عبارتی ۳۰ویژگی شخصیتی را مورد ارزیابی قرار می دهد و بر این اساس تحلیل کاملی از شخصیت افراد را نشان می‌دهد. آزمون نئو دارای دو فرم یکی(S) برای گزارش‌های شخصی است و حاوی ۲۴۰سوال پنج‌درجه‌ای از کاملاً موافق تا کاملاً مخالف می باشد که توسط خود آزمودنی درجه‌بندی می‌شود و در تمامی سنین و برای هر دو جنس مرد و زن کاربرد دارد؛ و دیگری فرم(R) یا تجدیدنظر شده نام دارد که بر پایه ی رتبه بندی های مشاهده‌گر است. تفاوت این فرم با فرم قبلی این است که با ضمیر سوم شخص شروع می‌شود. می توان از فرم(R) هم به‌طور مستقل برای تحلیل شخصیت استفاده نمود و هم به شکل یک مکمل برای گزارش‌های شخصیِ فرم(S) آن را در نظر گرفت.

 

 

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اشتراک گذاری