نویسنده: مصطفی حافظی

مهارت های ارتباطی

در چندین سال باور عمومی این بود که IQ( بهره هوشی ) بیانگر میزان پیشرفت و موفقیت در افراد است. در مدرسه ها شاخص سنجش برای اهدای جوایز به دانش آموزان تست هوش بود و حتی برخی از شرکت ها برای پاداش دادن به کارمندانشان از تست هوش بهره می بردند. اما در سال های اخیر پژوهشگران پی بردند که فقط IQنمی تواند معیار ارزیابی موفقیت یک افراد باشد. آن ها در حال حاضر مشغول تحقیق درباره هوش هیجانی(EQ) هستند.

هوش هیجانی چگونه معرفی شد؟

یکی از با اهمیت ترین سازه های فرضی انسان، هوش می باشد که از زمان مطرح شدن آن توسط آلفرد بینه در اویل قرن بیستم همیشه برای نمایش پیشرفت کاری و میزان موفقیت در افراد به کار رفته است. هوش هیجانی (عاطفی) وقتی توجهات را به خود جلب کرد که دنیل گولمن در سال 1995 کتابی تحت عنوان "چرا هوش عاطفی می تواند مهمتر از IQباشد؟" منتشر کرد.

در آغاز به وجود آمدن این سازه، تعداد بیشتر از روانشناسان بر روی جنبه های شناختی همانند حافظه و حل مساله تاکید داشتند . ولی به سرعت پی بردند که جنبه های غیر شناختی مانند عوامل عاطفی و اجتماعی که امروز هوش هیجانی شناخته میشود هم بسیار مهم و قابل توجه هستند. برخی تحلیلگران بر این باورند که IQدر بهترین شرایط می تواند 10 الی 25 درصد از واریانس متغیر عملکرد را تبیین کند.

هوش هیجانی

دانستن این موضوع که احساسات شما چیست و چطور باید از آن برای یک تصمیم گیری مناسب بهره برد، به شما می گوید:

- هوش هیجانی (EQ)، توانایی برای مدیریت استرس و مدیریت فشار ها و انگیزه، خوش بینی و امیدواری در هنگام رویارویی با چالش های در مسیر رسیدن به موفقیت است.

- هوش هیجانی در حقیقت راهکار زیرک بودن را به شما نشان می دهد.

- فهم بهتر آنچه اطرافیان راجع به شما احساس می کنند میتواند پر ثمرترین دست آورد هوش هیجانی باشد.

- نوعی مهارت اجتماعی است، همراه بودن با عموم مردم، کنترل احساسات در رابطه ها و قدرت ترغیب و رهبری افراد دیگر هم بعد مادی هوش هیجانی را در برمیگیرد که میتواند موفقیت شما در سطح جامعه را تضمین کند.

4 مهارت اصلی هوش هیجانی

-خود (Self)

-دیگران (Others)

-آگاهی (Awareness)

- اقدام ( Action)

که ترکیب اینها با یکدیگر عناصر بنیادی هوش هیجانی را ارائه می دهد.

1- خودآگاهی (ارزیابی شخصی، اعتماد به نفس)

2-  خودگردانی (قابلیت کنترل خود و قابل اعتماد بودن، اشتیاق برای ترقی و موفقیت)

3-  آگاهی اجتماعی (صمیمیت، ‌آگاهی سازمانی و اشتیاق برای خدمت)

4- قابلیت ها و مهارت های اجتماعی (قدرت اثرگذاری، ریاست، مدیریت تعارض ایجاد ارتباط و کار تیمی)  

EQ

خود آگاهی

توانايی شناسايی دقيق هيجان‌های خود و آگاهی از آنها به هنگام توليد . خودآگاهی، کنترل تمايلات خود در نحوه واکنش به اوضاع و افراد مختلف را نيز شامل می‌شود. فردی که از هوش هيجانی بالايی برخوردار است، نسبت به احساسات خود، آگاهی بی‌واسطه و بدون وقفه دارد. به عبارت ديگر، او در همان زمان که احساسی را تجربه می‌کند، نسبت به آن آگاه است و بدان اعتنا دارد. او می‌‌تواند به خود بگويد، وای، من واقعا احساس حسادت، ترس، خودخوری، قدردانی، غرور، دفاع از خود در برابر انتقاد و ... می‌کنم. در حقيقت اگر با احساساتمان روراست و سازگار نباشيم مانند قورباغه‌ای خواهيم بود که نمی‌داند چه وقت از آبی که آرام به نقطه جوش می‌رسد بيرون بپرد . قورباغه با اينکه به راحتی می‌تواند از آب بيرون بپرد، اگر تغيير درجه حرارت به قدر کافی تدريجی باشد تا زمانی که پخته شود و بميرد در آب باقی می‌‌ماند. اگر ما بتوانيم احساسات را از قبل پيش‌بينی کنيم، قادر به اتخاذ تصميماتی خواهيم بود که ما را به شادکامی برساند مانند؛ می‌دانم که پشيمان می‌شوم، می‌دانم احساس گناه خواهم کرد و ... احساسات، صدای درونی ما هستند که ما را راهنمايی می‌کنند. تنها نياز به گوش دادن به آنها است.این بخش یکی از مهمترین بخشهای هوش هیجانی است.

خود گردانی

قابلیتی است که باعث می شود فرد عواطف خود را به صورت مناسب و عامه پسند نمایش دهد. به بیان دیگر فرد را در مدیریت خشم، ناراحتی و ترس خود یاری می کند.توانايی در به کارگيری «آگاهی از هيجان‌ها» به منظور انعطاف پذير ماندن و رفتارها را مثبت هدايت کردن، يعنی اينکه بتوانيد واکنش‌های هيجانی خود را در مقابل همه مردم و شرايط مختلف کنترل کنيد .اگر قصد تقویت هوش هیجانی خود را دارید این چند مورد را جدی بگیرید. کنترل هيجان‌ها سبب:

۱افزايش تحمل کافی و کنترل خشم

۲کاهش اهانت، زد و خورد و ايجاد مزاحمت

۳توانايی ابراز خشم به شيوه‌ای مناسب و بدون زد و خورد

۴کاهش تعليق و اخراج

۵کاهش رفتار پرخاشگرانه يا آسيب رساننده به خود

۶افزايش احساسات مثبت نسبت به شخص خود و ديگران

۷بهتر کنار آمدن با فشار روانی و کاهش اضطراب و احساس تنهايی می‌شود.

آگاهی اجتماعی

آگاهی اجتماعی در واقع قدرت درک عواطف دیگران است و این که چطور می توان از عواطف و احساسات خود در راستای دستیابی به اهداف بهره گرفت.توانايی در تشخيص دقيق هيجانات ديگران و درک اينکه دقيقا چه اتفاقی در حال روی دادن است. اين موضوع اغلب به اين معناست که طرز تفکر و احساسات ديگران را درک می‌کنيد، حتی زمانی که خودتان همان احساسات يا تفکرات را نداريد و اين همان همدلی است. پس همدلی به معنای درک احساسات ديگران است يعنی خود را جای ديگران گذاشتن، توانايی همدلی، مستقيما وابسته به توانايی تشخيص احساسات و درک آنهاست.و اینمورد است که میتواند شما رو تکمیل یک هوش هیجانی سالم وپر ثمر یاری کند.

تاثیرقابلیت ها و مهارت های اجتماعی در هوش هیجانی

این مهارت ها عبارتند از دیگران در شرایط مختلف اجتماعی و در اصل به معنای توانایی ادامه رابطه با توجه به احساسات افراد یا همان ظرفیت اجتماعی است.توانايی در به کارگيری «آگاهی از هيجانات ديگران» به منظور موفقيت در کنترل و مديريت تعامل‌ها، همچنين اين توانايی، ارتباط واضح با شرايط و کنترل موثر تعارض‌های دشوار را شامل می‌شود که همانطور که بالاتر به آن اشاره شد این مطلب میتواند تضمین کننده موفقیت شما در عرصه اجتماعی و کاری باشد چرا که هوش هیجانیتان به شما آموزش میدهد واکنشتان چظور و چقدر باشد.

بی‌شک همه افراد دوست دارند توسط اطرافيان خود مورد تائيد، تقدير، تشويق، تحسين و قدردانی قرار بگيرند. با هوش هیجانی بالا شما می‌توانيد افراد را جذب کنيد و برای خود نگه داريد زيرا، به جای اينکه در مورد آنها قضاوت کنيد آنها را قبول می‌نماييد، احساساتتان را بيان کرده، آنها را نيز تشويق می‌کنيد که اينکار را انجام دهند. مسئوليت احساساتتان را به عهده می‌گيريد و هيچ‌گاه تقصير را به گردن ديگران نمی‌اندازيد، نسبت به احساسات آنها همدلی و مهربانی نشان می‌دهيد و آنها را درک می‌کنيد، در مورد احساسات و نيازهای آنها حساس هستيد ولی خود را مسئول برآورده کردن آنها نمی‌دانيد چون هر شخص مسئول احساسات خود است و از اين‌رو هرگز احساس سربار بودن نمی‌کنيد، آنها را ملامت نمی‌کنيد و به آنها حمله نمی‌نماييد، بنابراين نيازی نيست که آنها حالت تدافعی يا ضد حمله به خود بگيرند. آنها را نصحيت نمی‌کنيد و به آنها نمی‌گوييد چه کاری را انجام دهند، چرا که می‌دانيد اين کار حس استقلال آنها را از بين می‌برد و خشم آنها را برمی‌انگيزد . نسبت به آنها صادق هستيد حتی وقتی که مجبوريد چيزی را که برای آنها ناخوشايند است بگوييد.فراموش نکنید هوش هیجانی در وهله اول شناخت از خود و کنترل تفکرات عادات و واکنش ها را به شما می آموزد نه راه های فرار از مسئولیت ها.

 

مطالعات نشان می دهد هوش عاطفی مولفه ی مهمی در ایجاد تغییرات بنیادی در زندگی شخصی و کسب و کار است. هرچند ذات و فطرت کودکانی که هر روزه به دنیا می آیند با یکدیگر متفاوت است و نحوه رویارویی آن ها با موضوعاتی همچون تضادهای اجتماعی، شور وشوق ها، شرمندگی ها و ... با یکدیگر فرق دارد، اما هوش هیجانی به والدین دانش آموزان و همچنین به معلمین کمک می‌کند تا بر روی مهارت ها کار کنند و بدین طریق کودکان را برای مقابله با جامعه بیرونی مهیا سازند. مثلا والدین  به جای اینکه به کل با رویارویی بچه های خجالتی خود با دنیای بیرون مقابله کنند، باید آن ها را در موقعیت های جدیدی مانند قرار گیری در گروه دوستان جدید بگذارند. البته این عمل هرگز نباید باعث ترسو تر کردن بچه ها شود و فقط باید باعث شود آن ها تجربیات جدید را بیاموزند.

نمونه ی دیگری که می توان در رابطه با این موضوع مطرح کرد این است که مطالعات نشان می دهد بچه های کلاس دومی که همواره عصبی بوده با مسائل این چنینی زیاد مواجه هستند، چند برابر بیشتر از دیگران مستعد ابتلا به خشونت در نوجوانی و انجام جنایت می‌باشند.اینمورد نه تنها تاثیری در افزایش هوش هیجانی نخواهد داشت بلکه سد بزرگی برای موفقیت فرزندتان خواهد بود.

دختربچه هایی که از سنین پایین تر از نوعی احساس سردرگمی، خستگی و خشم رنج می‌برند، بیشتر در معرض اختلالات گوارشی در سنین نوجوانی می شوند. این دختران از عواطف خود کاملا بی اطلاعند. اما اگر در موقعیت هایی قرار بگیرند که قادر باشند از هوش هیجانی خود بهره ببرند، قطعا هیچ گاه به این مشکلات دچار نخواهند شد.

هوش عاطفی

مواردی که باعث عدم استفاده از هوش هیجانی یا عاطفی می شود

اضطراب و تشویش، درک منفی از خود، داشتن انتظارات خلاف واقع از زندگی و ملامت دیگران، همگی می تواند باعث این وضوع شوند. پس هنگامی که این مسائل رخ می دهد و هوش عاطفی مورد استفاده قرار نمی گیرد، افراد دیگر نمی توانند به سمت موفقیت گام برداند.

پس در نتیجه می توانیم بگوییم که هدف از تقویت هوش عاطفی (هیجانی)، آگاهی از عواطف و تربیت آن ها برای چیره شدن بر مشکلات زندگی است.

پس به عنوان سخن آخر باید گفت که اولین گام برای بالا بردن هوش هیجانی، خودآگاهی است. خودآگاهی اینکه احساس شما چیست و به چه دلیل این احساس را دارید. هرچند که ممکن است این امر در ابتدا برای برخی دشوار باشد، اما وقتی که فرد شروع به درک خود می کند، قادر خواهد بود سایر مهارت های احساسی اش را نیز ارتقا دهد و نهایتا به هوش عاطفی بالایی برسد.

تفاوت هوش شناختی(IQ) با هوش هیجانی(EQ)

مطالب مرتبط: تست آی کیو

مفهوم هوش هيجانی نشان می‌دهد که چرا دو نفر باIQ يکسان، ممکن است به درجات بسيار متفاوتی از موفقيت در زندگی دست يابند. هوش هيجانی يک عنصر بنيادين از رفتار انسان است که جدا و متفاوت از هوش شناختی (عقل) عمل می‌کند.همچنین بعد از مدتی این مورد چنان اهمیت پیدا کرد که تست هوش هیجانی بصورت مجزا از تست هوش آی کیو بررسی و ثبت شد.

بينIQ وEQ هيچ رابطه شناخته شده‌ای وجود ندارد. شما اصلا نمی‌توانيد از روی هوش شناختی ياIQ يک نفر هوش هيجانی او را حدس بزنيد. اين يک خبر خوب است زيرا هوش شناختی ياIQ انعطاف پذير نيست. IQ از همان لحظه تولد ثابت است يا دستکم ثبات نسبی دارد. مگر اينکه يک تصادف، مثلا آسيب مغزی آن را تغيير دهد، هيچ کس با يادگيری واقعيت‌های جديد يا فرا گرفتن اطلاعات عمومی بيشتر باهوش نمی‌شود، هوش شناختی يعنی توانايی يادگيری. اما برعکس، هوش هيجانی، مهارتی انعطاف پذير است که به آسانی آموخته می‌شود، با اينکه بعضی مردم، نسبت به ديگران، به طور طبيعی هوش هيجانی بالاتری دارند، کسی که حتی بدون هوش هيجانی به دنيا آمده است باز هم می‌تواند در خود، EQ بالا به وجود آورد.

هوش هیجانی يعنی توانايی مهار عواطف و تعادل برقرار کردن بين احساسات و منطق، به طوری که ما را به حداکثر خوشبختی برساند. هوش هیجانی همان توانايی شناخت، درک و تنظيم هيجان‌ها و استفاده از آنها در زندگی است.

هيجان‌ها، شامل حالات خوشايند و ناخوشايند احساسات ما هستند مانند:

 خشم: تهاجم، اوقات تلخی، پرخاش، خصومت، تند مزاجی

 اندوه: غصه، دلتنگی، عبوسی، نااميدی، دل شکستگی

 ترس: اضطراب، بيم، ناآرامی، دلواپسی، وحشت، شوک (ترس ناگهانی )

 نفرت: تحقير، اهانت، خوار شمردن، بيزاری، اکراه

 شرم: احساس گناه، حسرت، احساس پشيمانی، افسوس

 عشق: پذيرش، رفاقت، اعتماد، مهربانی، پرستش

 شادمانی: شادی، لذت، سعادت شوق، تفريح، آسودگی، وجد، خشنودی

شگفتی : جا خوردن، حيرت، بهت، تعجب

تست هوشIQ چیست؟ راه های تقویت هوش را بشناسید

 

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

اشتراک گذاری

تازه ها

پربیننده ها